Odkryj smak dyni

Szczegóły

Kategoria: Wiesz co jesz

Opublikowano: sobota, 17, wrzesień 2011 11:15

Odsłony: 3435

Dynia nie jest popularnym warzywem w Polsce, a szkoda.
Historia dyni sięga czasów starożytnych – słynny wódz, polityk i wielki smakosz Lukullus (117-56 r. p.n.e.) podawał na swoich słynących z przepychu ucztach dynię smażoną w miodzie. Uczeni greccy podawali natomiast świeżo utartą dynię zalaną winem

 

jako środek przeciw zaparciom, a dawna medycyna arabska zalecała pić sok z dyni w przypadku bezsenności. Mimo tak szerokiego zastosowania owoców dyni, na polach nowożytnej Europy pojawiły się dopiero w XVI wieku.
Zwyczaj ustawiania dyń, zwanych „Jack-o-lantern" przywieźli ze sobą do Nowego Świata pierwsi irlandzcy emigranci, a Noc czarów, czyli Halloween przypadający w Wigilię Wszystkich Świętych sięga średniowiecznej tradycji celtyckiej. Dynia to nie tylko symbol Halloween, to przede wszystkim bardzo smaczny i odżywczy owoc, którego rodzina obejmuje aż 760 gatunków.
Dynia jest rośliną roczną, o długich, płożących się pędach z wąsami czepnymi. Należy do rodziny dyniowatych, której użyczyła swoją nazwę. Dynia właściwie jest owocem, ale ze względu m.in. na fakt, że nie można jej spożywać na surowo, zalicza się ją do warzyw.
W Polsce sezon na dynie przypada na październik i listopad. W naszym regionie występują tylko dwa główne gatunki: dynia olbrzymia Cucurbita maxima i dynia zwyczajna Cucurbita pepo. Do rodziny tej drugiej należy kabaczek oraz patison. Na świecie znane i uprawiane są jeszcze: dynia piżmowa i figolistna, jak również wiele ich podgatunków. Warzywo to bardzo szybko przyjęło się w klimacie umiarkowanym. Do jego uprawy potrzebne jest jedynie dobrze nasłonecznione i wilgotne miejsce. Przybiera rozmaite kształty i rozmiary.
Dynia jest niezwykle ceniona ze względu na swoje właściwości odżywcze. Wartość kaloryczna dyni nie jest wysoka - 100g świeżej masy daje około 32 kcal. Natomiast jej wartość odżywcza jest dość duża, znacznie większa niż ogórka. Szczególnie cenna jest dynia o pomarańczowym miąższu, gdyż zawiera dużo karotenu (prowitaminy A) - im bardziej intensywny jest kolor miąższu, tym więcej witamin. O wartości dyni decyduje głównie zawartość cukru, która zależnie od odmiany i stopnia dojrzałości może dochodzić do kilku procent. Dynie zawierają stosunkowo dużo witamin A, B1, B2, C, PP oraz składników mineralnych - zwłaszcza fosforu, żelaza, wapnia, potasu i magnezu. Są niskokaloryczne i beztłuszczowe. Zawierają także pektyny i kwasy organiczne.
Poszczególne gatunki w obrębie danego rodzaju lub poszczególne odmiany w obrębie jednego gatunku mogą się od siebie nieznacznie różnić wartościami odżywczymi. Właściwości lecznicze mają przede wszystkim tzw. pestki, czyli nasiona dyni. Od niepamiętnych czasów świeże, nieprzesuszone pestki stosowane są przeciwko pasożytom przewodu pokarmowego tj. robaczycy i tasiemcom. Jedzenie pestek dyni zapobiega również rozrostowi i zapaleniu gruczołu krokowego.
Nasiona składają się w 30-40% z oleju, który zawiera bardzo dużo fitosteroli i nienasyconych kwasów tłuszczowych, które hamują odkładanie się w tkankach złogów cholesterolu, a co za tym idzie zapobiegają miażdżycy. Ponadto znajdują się w nich łatwo strawne białka, witamina E i mikroelementy; selen, magnez, cynk, miedź i mangan. Stosuje się je od bardzo dawna w leczeniu stanów zapalnych nerek i pęcherza moczowego.
Ze względu na znaczącą zawartość cynku, nasiona dyni stosuje się w leczeniu chorób skory takich jak trądzik, opryszczka, a także przy wrzodach żołądka i niegojących się ranach. Nasiona te chętnie zjadane są szczególnie prażone. Ze względu na niską zdolność wiązania azotanów z gleby, dynia jest lepszym od marchwi produktem w żywieniu dzieci oraz ludzi chorych na miażdżycę, stwardnienie tętnic, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, choroby wątroby, otyłość i zaburzenia przemiany materii. Dynie wzmacniają także system immunologiczny.
Dynię można wykorzystać całkowicie. Jej nasiona stosowane są w przetwórstwie cukierniczym i piekarskim. Tłoczony z nich olej jest smacznym dodatkiem do wielu potraw (nie może być używany do smażenia itp. - pod wpływem wysokiej temperatury tworzy szkodliwe związki). Miąższ wykorzystywany w kuchni może służyć, jako dodatek lub główny składnik potraw gotowanych, smażonych, duszonych, pieczonych, a nawet do wyrobu marmolad, marynat i wina.
Dynia to wdzięczny temat kulinarny, gdyż jest bardzo trwała - można przechowywać ją nawet kilka miesięcy. Nadaje się również do mrożenia. Kupując dynię, należy zwrócić uwagę, czy jest zbita i jędrna (niedojrzała nie ma smaku, a przejrzała jest zbyt włóknista). Skórka powinna być gładka, bez plam i uszkodzeń.
Dynia doczekała się nawet swojego święta - Dni Festiwalu Dyni. Pomysł urządzenia takiego święta pojawił się po raz pierwszy w Stanach Zjednoczonych. U nas Festiwal Dyni organizowany jest już piąty raz.

Przepisy:

Indyk z dynią i jabłkiem
Aksamitna zupa z dyni
Indyk z dynią i jabłkiem
Gulasz zbójnicki
Racuchy z dyni
Placek z dyniÄ…
Dyniowe risotto

 

 

• nast. »